Στον Λευκό Οίκο και στη συνάντηση σήμερα Τρίτη του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου -την πρώτη τους κατ’ ιδίαν επαφή από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν – στρέφεται το ενδιαφέρον της διεθνούς διπλωματίας.
Κεντρικό θέμα της συνάντησης Τραμπ-Νετανιάχου είναι η διαφωνία για τη στρατηγική έναντι του Ιράν. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει διπλωματική λύση, ενώ το Ισραήλ επιμένει στη διατήρηση της στρατιωτικής πίεσης για την αποτροπή της ανασυγκρότησης της Τεχεράνης.
Η σχέση των δύο ηγετών έχει περάσει από περιόδους στενής συνεργασίας σε φάσεις έντασης. Ενώ αρχικά υπήρχε κοινή γραμμή, ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε διαφορετικές προτεραιότητες, με τον Νετανιάχου να επιμένει σε σκληρή στάση.
Στην ατζέντα των συνομιλιών περιλαμβάνονται επίσης η κατάσταση στη Γάζα, η συμφωνία με τον Λίβανο και η ανησυχία του Ισραήλ για την πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία και την πυρηνική συνεργασία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας.
Η συνάντηση πραγματοποιείται υπό εσωτερικές πολιτικές πιέσεις και για τους δύο. Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει εκλογές και κριτική, ενώ ο Τραμπ πιέζεται να περιορίσει τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Η συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η άλλοτε στενή σχέση των δύο ηγετών δοκιμάζεται, με τις διαφωνίες τους για τη διάρκεια, την ένταση και τους στόχους των στρατιωτικών επιχειρήσεων να έχουν περάσει στο δημόσιο προσκήνιο. Παρά τις εντάσεις, αμφότερες οι πλευρές επιχειρούν να στείλουν μήνυμα ότι η στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ και Ισραήλ παραμένει ισχυρή.
«Είναι μεγάλη τιμή, αλλά και μεγάλη ευθύνη», δήλωσε ο Νετανιάχου πριν αναχωρήσει από το Ισραήλ, σημειώνοντας ότι στην ατζέντα θα βρεθούν «όλα τα ζητήματα», με πρώτο το Ιράν. «Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλειά μας και παράλληλα να διευρύνουμε τον κύκλο της ειρήνης γύρω μας», ανέφερε.
Το Ιράν στο επίκεντρο των συνομιλιών Τραμπ-Νετανιάχου
Βασικό θέμα της συνάντησης Τραμπ -Νετανιάχου αναμένεται να είναι η επόμενη ημέρα μετά τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να επιδιώκει διπλωματική διέξοδο, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση επιμένει ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να μπορέσει να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό και στρατιωτικό της πρόγραμμα.
Ο Νετανιάχου αναμένεται να παρουσιάσει στον Τραμπ νέες πληροφορίες για τις δυνατότητες του Ιράν, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει να φανεί ότι επιθυμεί τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επιστροφή σε διαπραγματεύσεις. «Έχουμε μια μικρή διαφορά», δήλωσε ο Τραμπ όταν ρωτήθηκε αν συμφωνεί πλήρως με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για το Ιράν, προσθέτοντας όμως ότι «είμαστε αρκετά κοντά».
Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών έγινε πιο εμφανής μετά την κατάπαυση του πυρός, όταν ο Τραμπ φέρεται να άσκησε πιέσεις στον Νετανιάχου να περιορίσει τις επιχειρήσεις, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση ήθελε να συνεχίσει την πίεση κατά του Ιράν και της Χεζμπολάχ.
Μια σχέση με διακυμάνσεις
Η σχέση Τραμπ – Νετανιάχου έχει γνωρίσει περιόδους ιδιαίτερα στενής συνεργασίας, αλλά και εντάσεων. Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, οι δύο ηγέτες είχαν παρουσιάσει κοινή γραμμή σε σειρά ζητημάτων, από την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ μέχρι τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η συνεργασία τους ενισχύθηκε αρχικά, ιδιαίτερα με την κοινή στρατιωτική δράση απέναντι στο Ιράν. Ωστόσο, η εξέλιξη του πολέμου αποκάλυψε διαφορετικές προτεραιότητες.
Ο Τραμπ φέρεται να θεωρεί ότι η σύγκρουση πρέπει να οδηγηθεί σε αποκλιμάκωση, ενώ ο Νετανιάχου επιδιώκει να διατηρήσει την πίεση μέχρι να εξασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα επανέλθει σε θέση που να συνιστά απειλή για το Ισραήλ.
Ο ίδιος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει τις διαφωνίες «τακτικές», επιμένοντας ότι οι δύο χώρες παραμένουν ευθυγραμμισμένες στους βασικούς στόχους.
Γάζα, Λίβανος και F-35 στην Τουρκία
Στην ατζέντα των συνομιλιών Τραμπ – Νετανιάχου αναμένεται να βρεθούν επίσης η Γάζα, ο Λίβανος και η ευρύτερη περιφερειακή σταθερότητα.
Οι ΗΠΑ πιέζουν για περαιτέρω αποκλιμάκωση και για τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν την ανοικοδόμηση της Γάζας, ενώ το Ισραήλ εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση την εξουδετέρωση των απειλών από τη Χαμάς.
Παράλληλα, οι δύο ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν την εφαρμογή της συμφωνίας Ισραήλ – Λιβάνου, καθώς και τη μελλοντική παρουσία ισραηλινών δυνάμεων στην περιοχή.
Ένα ακόμη ζήτημα που προκαλεί ανησυχία στην ισραηλινή πλευρά είναι η πιθανή πώληση προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, καθώς και η αμερικανική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.
Πολιτικές πιέσεις και για τους δύο ηγέτες
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική συγκυρία. Ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ και χρειάζεται να εμφανιστεί ως ηγέτης με ισχυρή επιρροή στην Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, η δημοτικότητά του έχει πληγεί από την κριτική για την αποτυχία αποτροπής της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και από τις συνέπειες του πολέμου στη Γάζα.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ να περιορίσει τη στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή και να δώσει έμφαση στη διπλωματική λύση.
Η συνάντηση στον Λευκό Οίκο αναμένεται να λειτουργήσει ως δοκιμή όχι μόνο για το μέλλον της σχέσης των δύο ηγετών, αλλά και για την πορεία της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν οι διαφωνίες Τραμπ και Νετανιάχου θα παραμείνουν «τακτικές» ή αν σηματοδοτούν βαθύτερη αλλαγή στη μέχρι σήμερα στενή συμμαχία τους.
protothema.gr
