Σπάνια μετά την Πτώση του Τείχους και τη Γερμανική Επανένωση, αν όχι μεταπολεμικά, ο κόσμος στρέφει το βλέμμα τόσο ενδελεχώς στα πολιτικά τεκταινόμενα σε τρία γερμανικά κρατίδια.
Πέρα από την πρωτεύουσα, το Βερολίνο, ελάχιστοι στην Ελλάδα και την Ευρώπη γνώριζαν πολλά για τη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου διεξήχθησαν εκλογές στις 6 Σεπτεμβρίου με νίκη της Ακροδεξιάς, ή για το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το γερμανικό κρατίδιο της Βαλτικής Θάλασσας, όπου μαίνεται ο ρωσικός υβριδικός πόλεμος και η αναδιάταξη του ευρωπαϊκού ενεργειακού χάρτη: από το ρωσικό φυσικό αέριο των Nord Stream στις ΑΠΕ και το LNG.
Όπως και στη Σαξονία-Άνχαλτ, έτσι και στις εκλογές αυτής της Κυριακής, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τις τοπικές κυβερνήσεις σε δύο γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια. Η Ακροδεξιά στο Βερολίνο έχει πλέον μπει για τα καλά σε τροχιά κυβερνησιμότητας, μονομαχώντας με τους Χριστιανοδημοκράτες για τη δεύτερη θέση πίσω από την Αριστερά.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η Ακροδεξιά και οι Σοσιαλδημοκράτες μονομαχούν για την πρωτιά με οριακές διαφορές, με τους Χριστιανοδημοκράτες να κινδυνεύουν να μείνουν εκτός ή να εισέλθουν οριακά στην τοπική βουλή. Στις διπλές κάλπες θα κριθεί κατά πόσο τα παραδοσιακά κόμματα είναι σε θέση πλέον να πείσουν τους ψηφοφόρους και να σχηματίσουν ανθεκτικές κυβερνήσεις ή αν η Ακροδεξιά περνά από το στάδιο της διαμαρτυρίας σε μια τροχιά μακροπρόθεσμης εγκαθίδρυσης μιας νέας πολιτικής ατζέντας με αξιώσεις διακυβέρνησης.
AfD: Καμπάνιες έξω από σούπερ μάρκετ
Αυτό που φαίνεται από την ανάλυση των εκλογικών τάσεων και συμπεριφορών είναι ότι αυτό το κρίσιμο πολιτικό φθινόπωρο είδαμε να αντιπαρατίθενται δύο Γερμανίες: αυτή των προοδευτικών, φιλελεύθερων δυνάμεων απέναντι στην επιστροφή στο παρελθόν και την εθνική περιχαράκωση μιας «Γερμανίας για τους Γερμανούς», σύνθημα της ακροδεξιάς AfD. Παρακολουθώντας τις προεκλογικές περιόδους στα δύο κρατίδια, παρατηρεί κανείς ότι ο κοινός παρονομαστής ήταν η έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια και η πόλωση.
Στο Βερολίνο βασικό θέμα είναι το στεγαστικό και το κόστος ζωής, που βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας της Αριστεράς και της AfD. Η AfD κατάφερε να ανεβάσει εντυπωσιακά τα ποσοστά της στην πρωτεύουσα, επικεντρώνοντας στα ίδια θέματα με την Αριστερά: τα υψηλά ενοίκια και την ακρίβεια. Δίνοντας έμφαση στο μάρκετινγκ και στην άμεση απεύθυνση προς τον πολίτη και την τσέπη του, οργάνωσε σε συνοικίες του Βερολίνου εκδηλώσεις έξω από εκπτωτικά σούπερ μάρκετ, προσελκύοντας από συνταξιούχους μέχρι νεότερους με μπίρα και βουρστ. Η Αριστερά, που προηγείται, προτάσσει την πειθώ και την προσήνεια της νομικού τουρκικής καταγωγής Έλιφ Εράλπ, η οποία ελπίζει να διεισδύσει εκλογικά στη μεγάλη δεξαμενή των μουσουλμάνων μεταναστών, των Τούρκων της Γερμανίας, των προσφύγων, των νέων και των εργατών.
Το φάντασμα του Nord Stream στη Βαλτική
Παρόμοια είναι η αίσθηση πόλωσης στο Σβερίν, την πρωτεύουσα του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, διαφορετική όμως η ατζέντα. Εκεί, η μετανάστευση και η ασφάλεια παίζουν σημαντικό ρόλο, με τους Σοσιαλδημοκράτες να ποντάρουν στη δοκιμασμένη συνταγή: τη μπαρουτοκαπνισμένη «κόκκινη» Μανουέλα Σβέζιγκ, που νίκησε τον καρκίνο και φιλοδοξεί να νικήσει και στις εκλογές.
Η AfD εκεί δεν προτάσσει τόσο το πρόσωπο του υποψηφίου της, Λάιφ Έρικ Χολμ, καθώς δεν μπορεί εύκολα να συναγωνιστεί τη Σβέζιγκ. Προτάσσει κυρίως πρόγραμμα και δη φιλορωσικό, με γνώμονα την ειρήνη, την ενεργειακή ασφάλεια και την επαναλειτουργία των αγωγών Nord Stream. Μία ημέρα πριν από τις εκλογές, ο ειδικός του Κρεμλίνου σε θέματα οικονομικής συνεργασίας, Κίριλ Ντμίτριεφ, δήλωσε ότι εξετάζεται από κοινού με εκπροσώπους της AfD το σενάριο εισροής ρωσικού φυσικού αερίου στο κρατίδιο της Βαλτικής, παρά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Τα επικρατέστερα σενάρια για τον Μερτς
Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, η αυριανή ημέρα και κυρίως η νύχτα θα κρίνουν το μέλλον του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και τη φυσιογνωμία του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος. Το γεγονός ότι ακύρωσε το ταξίδι του στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και ότι συγκαλεί εκτάκτως το βράδυ της Κυριακής το προεδρείο των Χριστιανοδημοκρατών τα λέει όλα.
Σύμφωνα με ανάλυση του Γενς Τούραου, πολιτικού αναλυτή της DW, πέντε είναι τα σενάρια της επόμενης ημέρας:
-Πολιτική επιβίωση, παρά τις εκλογικές απώλειες, με διατήρηση της πλειοψηφίας στην ομοσπονδιακή βουλή.
-Εσωκομματική αμφισβήτηση και συζητήσεις για διάδοχη κατάσταση στους Χριστιανοδημοκράτες πριν από τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2029.
-Αλλαγή καγκελαρίου χωρίς εκλογές μέσω της συνταγματικής δυνατότητας της λεγόμενης «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας».
-Εθελοντική παραίτηση, αν η πίεση γίνει αφόρητη.
-Πρόωρες εκλογές, ένα σενάριο που φαντάζει το λιγότερο πιθανό. Θα απαιτούσε απώλεια της εμπιστοσύνης της βουλής και διάλυσή της από τον Πρόεδρο.
Το πραγματικό ερώτημα δεν θα είναι αν θα παραμείνει ή όχι καγκελάριος, αλλά αν οι διπλές εκλογές δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μια κυβέρνηση χωρίς επαρκή λαϊκή νομιμοποίηση, υπό διαρκή αμφισβήτηση. Το συμπέρασμα είναι ότι οι κάλπες της Κυριακής δεν θα ρίξουν εύκολα τον Μερτς, αλλά ενδέχεται να τον αποδυναμώσουν τόσο ώστε να ξεκινήσουν πολύ νωρίτερα τα σενάρια διαδοχής, σε μια περίοδο που η Γερμανία χρειάζεται σταθερή κυβέρνηση και υπερκομματικές συναινέσεις. Το εκλογικό φθινόπωρο είναι θερμό και ο χειμώνας που έπεται ενδέχεται να είναι ακόμη θερμότερος.
