Την απάντηση στην αυξανόμενη ανασφάλεια των αγροτών απέναντι στις συνθήκες που επικρατούν την εποχή της κλιματικής αλλαγής δίνει μια πιλοτική εφαρμογή της μονάδας ΜΕΤΕΟ, η οποία παρουσιάστηκε στο Heat & Climate Extremes Forum, με επίκεντρο τη θωράκιση της κοινωνίας απέναντι στους καύσωνες, τις ξηρασίες, τις πλημμύρες και τις υπόλοιπες απειλές σε ένα κλίμα που αλλάζει ραγδαία.
Το πρόγραμμα Augures
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, ο επικεφαλής του ΜΕΤΕΟ Κώστας Λαγουβάρδος αναφέρθηκε στο πιλοτικό πρόγραμμα της μονάδας, με τίτλο Augures, το οποίο στοχεύει σε κλιματικές προγνώσεις σε βάθος δεκαετίας.
Η πλατφόρμα δίνει δύο σενάρια για το μέλλον (της μέσης τιμής αλλά και το χειρότερο σενάριο) βασισμένα σε προβλέψεις για τις κλιματολογικές συνθήκες που θα επικρατούν σε διάφορες περιοχές της χώρας σε βάθος δεκαετίας.
Ο κ. Λαγουβάρδος εξήγησε στη συνέχεια πως δουλεύει η πλατφόρμα Augures:
«Αξιοποιούμε τις δεκαετείς προγνώσεις, όχι μόνο από ένα μοντέλο αλλά από ένα σύνολο μετεωρολογικών μοντέλων τα οποία κάνουν πρόγνωση για δέκα χρόνια μπροστά, μέχρι το 2034 δηλαδή. Χρησιμοποιήσαμε μεθόδους τεχνητής νοημοσύνης για να μπορέσουμε να υποκλιμακώσουμε τα δεδομένα σε υψηλή ανάλυση, γιατί η χωρική ανάλυση που κάλυπταν αυτά τα δεκαετή μοντέλα ήταν αρκετά μικρή, σε “κουτιά” των 100 x 100 χιλιομέτρων, το οποίο δεν μας επιτρέπει να κάνουμε μια σωστή εκτίμηση των θερμοκρασιών, όταν μιλάμε για την αγροτική παραγωγή. Με μια τεχνογνωσία που αναπτύξαμε στο Αστεροσκοπείο, και είμαστε πολύ περήφανοι γι’ αυτήν, μπορούμε να κάνουμε μια υποκλιμάκωση στα 5 x 5 χιλιόμετρα και να έχουμε με λεπτομέρεια πλέον το πώς θα εξελιχθεί η θερμοκρασία, η βροχή και άλλες παράμετροι, όπως η ακτινοβολία την επόμενη δεκαετία. Υπολογίσαμε μια σειρά μετεωρολογικών παραμέτρων, μέγιστες αλλά και ελάχιστες θερμοκρασίες, βροχές αλλά και περιόδους ξηρασίας. Και στο τέλος χρησιμοποιήθηκε μία εκτίμηση από συναδέλφους από το Columbia University για το τι σημαίνουν όλα τα παραπάνω για την αγροτική παραγωγή για όλη την Ευρώπη αλλά και για την Ελλάδα».
Τι δείχνουν οι προγνώσεις για
την επόμενη δεκαετία στην Καρδίτσα
Και τι δείχνει αυτή η πλατφόρμα για τα επόμενα 10 χρόνια στην Ελλάδα;
Αναμένονται καλοκαίρια πιο θερμά από το συνηθισμένο (όπου κανονικά επίπεδα θεωρούνται αυτά από 1990 έως 2020).
Οι καλοκαιρινοί μήνες (και πιο συγκεκριμένα οι Ιούλιος, Αύγουστος και Σεπτέμβριος) δείχνουν μάλιστα πως θα χαρακτηρίζονται από εντονότερη αύξηση της θερμοκρασία απ’ ό,τι οι υπόλοιποι μήνες του έτους.
Χαρακτηριστικά στην Καρδίτσα έως το 2034 η μέση τιμή της θερμοκρασίας του Αυγούστου αναμένεται να είναι αυξημενη κατά +2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα σημερινά επίπεδα, ενώ κατά +3 βαθμούς από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα με βάση το χειρότερο σενάριο. Στον Σεπτέμβριο τώρα, η μέση τιμή θα είναι +1,6 βαθμούς, ενώ με βάση το χειρότερο σενάριο +2,4 βαθμούς Κελσίου.
Σε ότι αφορά τον μέγιστο αριθμό συνεχόμενων ημερών χωρίς βροχή μέσα σε ένα έτος, σύμφωνα με τη μέση τιμή αναμένονται να είναι αυξημένες κατά +3,5 ημέρες, ενώ στο χειρότερο σενάριο το πιο άνομβρο επεισόδιο θα είναι αυξημένο κατά 12 ημέρες.
Το μεγάλο θερμικό στρες των φυτών
Ο Δημήτρης Μπιλάλης, καθηγητής βιολογικής γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σημείωσε στο forum καταρχάς πως το θερμικό στρες που βιώνουν τα φυτά είναι πολύ έντονο, πολλαπλάσιο από αυτό των άλλων έμβιων οργανισμών.
«Όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος υπό σκιά είναι για παράδειγμα 40 βαθμοί Κελσίου, η θερμοκρασία στο φύλλωμα φτάνει ακόμα και τους 65 βαθμούς Κελσίου. Βλέπουμε ότι τα φυτά είναι αυτά που δέχονται την περισσότερη θερμική πίεση» σημείωσε σε καταρχάς ο κ. Μπιλάλης.
Για να προσθέσει στη συνέχεια το κομβικό ερώτημα που απασχολεί ήδη τους αγρότες:
«Θα μπορούμε να καλλιεργούμε σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες; Εξαρτάται με τι κόστος θέλουμε να καλλιεργούμε. Και στα σπίτια μας το καλοκαίρι δεν καταναλώνουμε ολοένα και περισσότερο ρεύμα για να δροσιστούμε; Το ίδιο θα συμβεί και με τα φυτά. Η μεγάλη θερμότητα στην καλλιέργεια ρυθμίζεται από τον παράγοντα του νερού, παράγοντας που πολλές φορές μας λείπει. Σκοπός μας λοιπόν είναι οι ανθεκτικές στη θερμότητα καλλιέργειες.
Θα αυξήσουμε το κόστος παραγωγής αν μείνουμε στις υφιστάμενες καλλιέργειες. Όπως η κλιματική μεταβολή έφερε μετανάστευση στους ανθρώπους, το ίδιο παρατηρείται και στις καλλιέργειες: μετανάστευση της καλλιέργειας. Μέχρι πριν κάποια χρόνια το βαμβάκι καλλιεργούνταν, μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Τώρα καλλιεργεί βαμβάκι και η Βουλγαρία».
Ο κ. Λαγουβάρδος ανέφερε πως η γνώση των κλιματικών επιστημόνων δεν φτάνει αυτή τη στιγμή στους αγρότες.
«Υπάρχουν πολύτιμες πληροφορίες για τους αγρότες και για τις ασθένειες που αντιμετωπίζουν οι καλλιέργειες τους, οι οποίες έχουν να κάνουν με το τι έχει προηγηθεί, πόσες ώρες και πόσες μέρες είχαμε πάνω από μια συγκεκριμένη τιμή στη θερμοκρασία αλλά και με πόσες συνεχόμενες μέρες έχει να βρέξει» περιέγραψε ο κ. Λαγουβάρδος και συνέχισε:
«Αυτές οι πληροφορίες φτάνουν στους αγρότες αποσπασματικά. Τα συναρμόδια υπουργεία, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας αλλά και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά αυτό το κομμάτι.
Προγνώσεις καιρού κάνει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και φυσικά η ΕΜΥ. Ομως δεν δίνονται οργανωμένα, μέσα από ένα κεντρικό portal στο οποίο να υπάρχουν συγκεκριμένες συμβουλές. Τι σημαίνουν δηλαδή οι αλλαγές του καιρού για συγκεκριμένες καλλιέργειες. Αυτό είναι κάτι το οποίο λείπει στη χώρα μας. Μια πιο οργανωμένη υποστήριξη των αγροτών δηλαδή με άξονα τη συμπεριφορά του καιρού και του κλίματος».
