Το πρόσφατο σοκαριστικό συμβάν με την πτώση τμήματος μπαλκονιού στην Κόρινθο που επέφερε τον θάνατο μιας 43χρονης γυναίκας, είναι ένα από εκατοντάδες περιστατικά που έχουν σημειωθεί στη χώρα τα τελευταία χρόνια.
Η αποκόλληση σοβάδων, η θραύση τμημάτων αλλά και η κατάρρευση στοιχείων από μπαλκόνια, είναι όλο και πιο συχνές στη χώρα. Τέτοια περιστατικά έχουν σημειωθεί και στην Καρδίτσα, όπως έχει καταγράψει ο «Νέος Αγών» με σχετικά ρεπορτάζ. Χαρακτηριστικά τον περασμένο Σεπτέμβριο είχε αποκολληθεί τμήμα σοβά από εξωτερικό τμήμα μπαλκονιού σε πολυκατοικία στην περιοχή της πλατείας Στρατολογίας ενώ κομμάτια σοβάδων αποκολλήθηκαν από το εξωτερικό ταβάνι κτιρίου στο κέντρο της πόλης τον περασμένο Νοέμβριο. To ευτύχημα είναι πως δεν διέρχονταν κάποιος περαστικός που θα μπορούσε να τραυματιστεί σοβαρά.
Δύο περιστατικά πτώσης σοβάδων από μπαλκόνι πολυκατοικίας και ταβάνι κεντρικού κτιρίου πέρυσι στην Καρδίτσα
Το φαινόμενο με αυτά τα περιστατικά στη χώρα δεν είναι τυχαίο και σχετίζεται με τη γήρανση του κτιριακού αποθέματος, την ελλιπή συντήρησή του, καθώς και με τις ολοένα πιο έντονες καιρικές μεταβολές που επιβαρύνουν τα υλικά.
Γερασμένο κτιριακό απόθεμα στη Θεσσαλία
Σύμφωνα με τα δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τα κτίρια στην Περιφέρεια Θεσσαλίας με βάση την απογραφή του 2021, όπως καταγράφει ο «Νέος Αγών», παρατηρείται μια συνεχής εξέλιξη και διαφοροποίηση στην κατασκευή και χρήση των κτιρίων.
Τα στοιχεία της απογραφής, τα οποία επεξεργαστήκαμε προσφέρουν μια αναλυτική εικόνα της πορείας της κτιριακής ανάπτυξης και της υποδομής στο Θεσσαλικό διαμέρισμα.
Το 2021, στην Περιφέρεια Θεσσαλίας υπήρχαν 356.199 κτίρια, σημειώνοντας αύξηση κατά 4% σε σχέση με την προηγούμενη απογραφή του 2011. Ο μεγαλύτερος αριθμός κτιρίων (σχεδόν 83%) αφορά κατοικίες.
Η ηλικία του κτιριακού αποθέματος στη Θεσσαλία με βάση την απογραφή του 2021
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι κτίρια που κατασκευάστηκαν μεταξύ 1946 και 1985 παρουσιάζουν την μεγαλύτερη συχνότητα, καταλαμβάνοντας περίπου το 66% της συνολικής οικοδομής της περιοχής.
Αναλυτικά:
-1946 -1960: 69.045 κτίρια (19%)
-1961-1970: 68.296 κτίρια (19%)
-1971-1980: 62.853 κτίρια (17,7%)
-1981-1985: 37.136 κτίρια (10,4%)
Οι κατασκευές προ του 1919 είναι περιορισμένες (6.732 κτίρια), ενώ μετά το 2010 παρατηρείται σημαντική μείωση στον αριθμό των νέων κτιρίων. Ειδικά την περίοδο των μνημονίων και μετά η οικοδομική δραστηριότητα αδρανοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό και «ξεπάγωσε» την τελευταία πενταετία. Τα βασικά υλικά που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των κτιρίων στην περιοχή της Θεσσαλίας είναι:
-50% μπετόν
-29% τούβλα – τσιμεντόλιθοι
-15,8% πέτρα
-1,4% μέταλλο
– 0,6% ξύλο
Η ηλικιακή κατανομή δείχνει ότι τα κτίρια στην περιοχή έχουν μέση ηλικία άνω των 40 ετών, κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη για συντήρηση και ανακαίνιση.
Η κυριαρχία των κτιρίων που ανεγέρθηκαν μεταξύ 1946 και 1985 καταδεικνύει ότι ένα μεγάλο τμήμα του κτιριακού αποθέματος είναι «γερασμένο», γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη για παρεμβάσεις συντήρησης, ενεργειακής αναβάθμισης και στατικής ενίσχυσης με βάση τα επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα της σημερινής εποχής.
ΠΟΜΙΔΑ
Το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων), Μάνος Κρανίδης, παρουσίασε πρόσφατα στα «Νέα» μέσα από ερωτήσεις – απαντήσεις σημαντικές πληροφορίες που πρέπει να έχουν οι ιδιοκτήτες παλιών – κυρίως – κτιρίων και διαμερισμάτων, προκειμένου και οι διερχόμενοι να μην κινδυνεύουν και αυτοί να αποφύγουν τα μπλεξίματα.
–Ποια είναι τα πιο ευάλωτα τμήματα των κτιρίων;
Τα μπαλκόνια, ως προεξέχοντα δομικά στοιχεία πρόβολοι, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Εκτίθενται συνεχώς σε βροχή, υγρασία, αέρα, αλλά και σε έντονες θερμοκρασιακές εναλλαγές που προκαλούν διαστολές και συστολές. Με την πάροδο του χρόνου, το νερό διεισδύει στο σκυρόδεμα, φτάνει στον οπλισμό (σίδερα) και προκαλεί οξείδωση. Αυτό οδηγεί σε διόγκωση, ρηγματώσεις και τελικά αποκόλληση υλικών.
–Είναι πάντα ορατή η φθορά;
Το ανησυχητικό είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις η φθορά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή. Ενα μπαλκόνι μπορεί να φαίνεται «λειτουργικό», αλλά να έχει ήδη υποστεί σημαντική εσωτερική διάβρωση. Ετσι, τα περιστατικά πτώσης υλικών εμφανίζονται ξαφνικά, χωρίς προφανή προειδοποίηση.
-Σε μια πολυκατοικία ποιος έχει την ευθύνη
αν κρέμεται ένα κομμάτι από το μπαλκόνι;
Η ευθύνη δεν είναι πάντα μονοσήμαντη και εξαρτάται από τη φύση του προβλήματος. Σε πρώτη φάση, ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος έχει την υποχρέωση να ελέγχει και να συντηρεί το μπαλκόνι του, ιδιαίτερα ως προς εμφανή στοιχεία όπως οι σοβάδες, τα επιχρίσματα ή τα κιγκλιδώματα. Αν υπάρχει εμφανής φθορά ή επικινδυνότητα, οφείλει να λάβει άμεσα μέτρα – ακόμα και προσωρινά, όπως προστατευτικά δίχτυα.
-Κι αν η φθορά είναι βαθύτερη και σχετίζεται με τον φέροντα οργανισμό του κτιρίου;
Ωστόσο, όταν η φθορά σχετίζεται με τον φέροντα οργανισμό του κτιρίου (δηλαδή την πλάκα του μπαλκονιού ή τον οπλισμό), τότε το ζήτημα παύει να είναι ατομικό και αφορά το σύνολο της πολυκατοικίας.
-Αν πέσει ένα κομμάτι του μπαλκονιού και τραυματιστεί ένας διερχόμενος, ποιος έχει την ευθύνη;
Σε αυτή την περίπτωση ενεργοποιείται ένα σύνθετο πλαίσιο ευθυνών. Κατ’ αρχάς, τίθεται ζήτημα αστικής ευθύνης, δηλαδή υποχρέωσης αποζημίωσης του παθόντος.
-Και ποιος πληρώνει;
Αν αποδειχθεί ότι υπήρξε αμέλεια στη συντήρηση, ο ιδιοκτήτης – ή οι συνιδιοκτήτες – μπορεί να κληθεί να καταβάλει σημαντικά ποσά. Παράλληλα, ενδέχεται να υπάρξει και ποινική ευθύνη, ειδικά αν ο τραυματισμός είναι σοβαρός.
-Τελικά ποιον επιβαρύνει το οικονομικό κόστος της επισκευής;
Το οικονομικό βάρος καθορίζεται από το είδος της φθοράς αλλά και από τον Κανονισμό της πολυκατοικίας. Αν η ζημιά αφορά επιφανειακά στοιχεία, όπως αποκολλημένοι σοβάδες ή φθαρμένα κάγκελα, το κόστος συνήθως βαραίνει τον ιδιοκτήτη του συγκεκριμένου διαμερίσματος.
Αν όμως το πρόβλημα αφορά δομικά στοιχεία – όπως η πλάκα του μπαλκονιού ή ο οπλισμός –, τότε θεωρείται στις περισσότερες περιπτώσεις κοινόχρηστη δαπάνη. Σε αυτή την περίπτωση, το κόστος κατανέμεται σε όλους τους ιδιοκτήτες με βάση τα χιλιοστά συνιδιοκτησίας.
-Υπάρχουν επιδοτούμενα προγράμματα για όσους δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος;
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα που να καλύπτει αποκλειστικά επισκευές μπαλκονιών ή στατικών φθορών.
Ωστόσο, ορισμένα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το «Εξοικονομώ», μπορούν να περιλαμβάνουν παρεμβάσεις που σχετίζονται έμμεσα με την αποκατάσταση εξωτερικών στοιχείων, π.χ. μονώσεις, αλλά δεν καλύπτουν δομικές παρεμβάσεις του φέροντος οργανισμού, π.χ. ενισχύσεις. Σημαντική είναι και η ασφάλιση του ακινήτου ή του κτιρίου ειδικά σε περιπτώσεις έκτακτων φαινομένων.
-Οι δήμοι μπορούν να παρέμβουν;
Οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν σε περιπτώσεις επικίνδυνων κτιρίων, ζητώντας την άμεση αποκατάσταση των προβλημάτων ή ακόμα και επιβάλλοντας μέτρα ασφαλείας. Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να κινηθούν διαδικασίες χαρακτηρισμού κτιρίου ως επικίνδυνου. Παράλληλα, ο Αστικός Κώδικας και η σχετική νομολογία ενισχύουν την αρχή ότι η αμέλεια στη συντήρηση δεν συγχωρείται όταν θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
-Τι άδεια (αν χρειάζεται) πρέπει να εκδοθεί για τις απαραίτητες εργασίες;
Η διαδικασία εξαρτάται από την έκταση των εργασιών. Για απλές επεμβάσεις συντήρησης, όπως αποκατάσταση επιχρισμάτων ή βαφές, απαιτείται συνήθως Εγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας.
Πρόκειται για μια σχετικά απλή διαδικασία που εκδίδεται μέσω μηχανικού. Οταν όμως οι εργασίες αφορούν τον φέροντα οργανισμό – δηλαδή επεμβάσεις που επηρεάζουν τη στατικότητα του μπαλκονιού –, απαιτούνται οικοδομική άδεια και πλήρης τεχνική μελέτη.
Κώστας Παλαιός
