Είναι στιγμές που η ιστορία παύει να είναι απλώς ημερομηνίες, αλλά αποκτά σάρκα, οστά και βλέμμα. Το αρχειακό ντοκουμέντο από τους 200 ηρωικούς Έλληνες εκτελεσθέντες της Καισαριανής που ήρθε πρόσφατα στο φως μέσω ενός συλλέκτη στο Βέλγιο, είναι μοναδικό και αποτελεί μια τέτοια περίπτωση.
Το ελληνικό κράτος έχει ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες για την απόκτηση των ιστορικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την 1η Μαΐου του 1944 από τους ναζί, καθώς και ολόκληρη τη συλλογή του υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ που είχε στην κατοχή του ο Βέλγος συλλέκτης.
Στο συγκλονιστικό φωτογραφικό υλικό, οι μελλοθάνατοι βαδίζουν προς το απόσπασμα με μια καθηλωτική αξιοπρέπεια. Δεν υπάρχουν τρεμάμενα σώματα ή φοβισμένα μάτια, αλλά γροθιές υψωμένες, κορμιά τεντωμένα και βλέμματα διεισδυτικά που κοιτάζουν κατάματα την ιστορία, περιφρονώντας τον θάνατο λίγα δευτερόλεπτα πριν τον τερματισμό της ζωής τους.
Ανάμεσα στους 200 που πότισαν το δέντρο της ελευθερίας, ξεχωρίζει το όνομα ενός Καρδιτσιώτη, του Βαγγέλη Πόλκου. Σε ηλικία μόλις 35 ετών, ο δάσκαλος από τη Ραχούλα Καρδίτσας πέρασε στην αθανασία.
Γεννημένος το 1907 στη Ραχούλα, ο Πόλκος μεγάλωσε με στερήσεις. Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήσαμε από την «Αγραφιώτικη Φωνή» τον Δεκέμβριο του 1985 της Ένωσης Αγραφιώτικων Χωριών, τελείωσε το γυμνάσιο Καρδίτσας και το 1925 γράφτηκε στο διδασκαλείο Αλεξανδρούπολης απ’ όπου πήρε το πτυχίο του δάσκαλου δύο χρόνια μετά. Για να συντομεύσει τη θεία του κατατάχτηκε στη χωροφυλακή και παράλληλα γράφτηκε στην Νομική Σχολή. Το 1930 παραιτήθηκε από τη χωροφυλακή και διορίστηκε δάσκαλος στη Δράμα. Εκεί παντρεύτηκε τη δασκάλα Δέσποινα Ταϊπιάδου και το 1935 απέκτησε το μοναδικό τους παιδί τη Ρηνούλα. Να σημειωθεί ότι ο αδερφός του, Αθανάσιος έπεσε υπέρ πατρίδας στον πόλεμο του 1940.
Ο Β. Πόλκος πρωτοστάτησε στους κοινωνικούς αγώνες της εποχής του, οι οποίοι τον οδήγησαν στο ΚΚΕ. Η δικτατορία Μεταξά τον βρήκε να υπηρετεί ως δάσκαλος στο Συκούριο Λάρισας. Στο μεταξύ είχε αναπτύξει τη «ανατρεπτική δράση» ικανή να τον… οδηγήσει στις φυλακές της Λάρισας.
Ο Βαγγέλης Πόλκος οδηγήθηκε εξόριστος στη Φολέγανδρο. Το 1941 οι Ιταλοί τον οδήγησαν μαζί με άλλους πατριώτες στις φυλακές Τρικάλων. Στο μεταξύ φούντωσε το αντάρτικο στη Θεσσαλία και στη Ρούμελη και οι κατακτητές μετέφεραν τους κρατούμενους στην Ακροναυπλία για μεγαλύτερη ασφάλεια. Το 1942 οι Γερμανοί τους μεταφέρουν στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως στο Χαϊδάρι.
Ο Βαγγέλης Πόλκος ήταν ένας από τους 200 που εκτελέστηκαν τη ματωμένη Πρωτομαγιά του 1944, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Το τελευταίο σημείωμα
Στο δρόμο προς τον τόπο του μαρτυρίου στην Καισαριανή, οι μελλοθάνατοι πετούσαν από τα καμιόνια μικρά σημειώματα, ή έγραφαν κάποιες τελευταίες λέξεις πίσω από φωτογραφίες που είχαν στην τσέπη τους, ως ύστατο χαιρετισμό στη ζωή και στους αγαπημένους.
Ο δάσκαλος Πόλκος, στην ύστατη στιγμή, σκέφτηκε την οικογένεια του:
«Η κόρη μου η Ρήνα να γίνει δασκάλα. Φιλώ τη γυναίκα μου, την κόρη μου, τη μάνα και τ’ αδέλφια μου» Βαγγέλης Πόλκος Δάσκαλος από τη Ραχούλα Καρδίτσας 1.5.1944.
Κώστας Παλαιός
